ირანის უზენაესი ლიდერის მრჩეველმა, ალი აქბარ ველაიათიმ, დაგმო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სავარაუდო გადაწყვეტილება ბაქოში ევროპელ რაბინთა სამიტის მასპინძლობის შესახებ და ამ ნაბიჯს “ანტიისლამური” უწოდა. ეს განცხადება ასახავს თეირანის მზარდ შეშფოთებას ბაქოსა და თელ-ავივს შორის ურთიერთობების გაღრმავების გამო. ველაიათი აკრიტიკებს აზერბაიჯანს, რაც ხაზს უსვამს ირანის სტრატეგიულ წუხილებს კავკასიაში.
წინაპირობა
აზერბაიჯანსა და ისრაელს შორის ურთიერთობები ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაღრმავდა, განსაკუთრებით სამხედრო, სადაზვერვო და დიპლომატიურ სფეროებში. თელ-ავივში აზერბაიჯანის საელჩოს გახსნამ და პირდაპირი ფრენების ზრდამ ეს თანამშრომლობა კიდევ უფრო გააძლიერა. ირანი, თავის მხრივ, ამ კავშირებს ეროვნული უსაფრთხოების საფრთხედ მიიჩნევს და არაერთხელ გამოუთქვამს უკმაყოფილება ისრაელის ყოფნის გამო მის ჩრდილოეთ საზღვრებთან.
ანალიზი
ველაიათის განცხადება, რომელიც ისტორიულ და რელიგიურ მინიშნებებს შეიცავს, მიზნად ისახავს ბაქოს მთავრობაზე ზეწოლას საერთო შიიტური იდენტობის გამოყენებით. თეირანი შიშობს, რომ აზერბაიჯანში ისრაელის გავლენის გაძლიერება ირანის წინააღმდეგ სადაზვერვო და ოპერატიული ფრონტის შექმნას გამოიწვევს. ეს რეაქცია ასევე ასახავს ისლამური რესპუბლიკის მცდელობას, შეაფერხოს რეგიონის მუსლიმურ ქვეყნებსა და ისრაელს შორის ურთიერთობების ნორმალიზაცია.
დასკვნა
ეს მწვავე დიპლომატიური რეაქცია ხაზს უსვამს ირანსა და აზერბაიჯანს შორის საგარეო პოლიტიკისა და რეგიონული ალიანსების საკითხებში არსებულ ღრმა უთანხმოებას. მაშინ, როცა ბაქო ისრაელთან თანამშრომლობით სტრატეგიული პოზიციების გამყარებას ცდილობს, თეირანი ამას თავისი უსაფრთხოების ინტერესების პირდაპირ გამოწვევად აღიქვამს.
