განცხადების ფონი
თეირანის პარლამენტის დეპუტატმა, მოჰამედ სარაჯმა, სრული თავდაჯერებით განაცხადა, რომ ჩინეთი და რუსეთი ირანზე განმეორებით სამხედრო თავდასხმას არ დაუშვებენ. ეს განცხადება გაკეთდა თეირანსა და დასავლეთის ქვეყნებს შორის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებული დაძაბულობის ფონზე, რაც გამოწვეულია „ტრიგერის მექანიზმის“ (Snapback) შესაძლო ამოქმედების შიშით. ეს მექანიზმი 2015 წლის ბირთვული შეთანხმების (JCPOA) ნაწილია და გაეროს სანქციების ავტომატურად აღდგენას ითვალისწინებს. სარაჯის კომენტარი ასახავს ირანის ფართო სტრატეგიას, რომელიც აღმოსავლეთის ქვეყნებთან ალიანსის გაღრმავებას ისახავს მიზნად, რათა დაუპირისპირდეს აშშ-ისა და მისი ევროპელი მოკავშირეების პოლიტიკურ და სამხედრო ზეწოლას.
სტრატეგიული ანალიზი და შედეგები
სარაჯმა ეს ორი ქვეყანა ისლამური რესპუბლიკის „სტრატეგიულ თავდაცვით ფარად“ მოიხსენია და აღნიშნა, რომ ისინი ნებისმიერი პოტენციური აგრესიის წინააღმდეგ დადგებიან. პრაქტიკაში, რუსეთსა და ჩინეთს გაეროს უშიშროების საბჭოში ვეტოს უფლება აქვთ და მათ ეს უფლება არაერთხელ გამოიყენეს ირანის რეზოლუციებისა თუ მკაცრი სანქციებისგან დასაცავად. თუმცა, ეს დიპლომატიური მხარდაჭერა პირდაპირ სამხედრო ჩარევის ვალდებულებას სულაც არ ნიშნავს. ეს რიტორიკა, პირველ რიგში, მიზნად ისახავს მოწინააღმდეგეების, განსაკუთრებით ისრაელისა და აშშ-ის, შეკავებას იმის დემონსტრირებით, რომ ირანი იზოლირებული არ არის. ის ასევე მიზნად ისახავს შიდა აუდიტორიის დარწმუნებას, რომ ხელმძღვანელობას ძლიერი მოკავშირეები ჰყავს. ეს პოზიცია ხაზს უსვამს თეირანის ხელისუფლების მიერ გატარებულ „აღმოსავლეთისკენ ხედვის“ პოლიტიკას, რომელიც სპარსეთის ყურის რეგიონსა და მის ფარგლებს გარეთ გადარჩენის უზრუნველსაყოფად პრიორიტეტს ანიჭებს არდასავლურ ძალებთან ეკონომიკურ და უსაფრთხოების კავშირებს.
დასკვნა
დასკვნის სახით, მოჰამედ სარაჯის განცხადება ხაზს უსვამს ისლამური რესპუბლიკის ღრმა დამოკიდებულებას მის აღმოსავლელ მოკავშირეებზე, ჩინეთსა და რუსეთზე, როგორც გლობალურ ასპარეზზე ძალთა ბალანსის შესანარჩუნებელ საშუალებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ალიანსი უშიშროების საბჭოში გადამწყვეტ დიპლომატიურ საფარს უზრუნველყოფს, ამ „ფარის“ რეალური საიმედოობა ფაქტობრივი სამხედრო კონფრონტაციის შემთხვევაში კვლავ დიდ კითხვას ბადებს, რაც ამ განცხადებას უფრო სტრატეგიული შეკავების ინსტრუმენტად აქცევს, ვიდრე გარანტირებულ უსაფრთხოების პაქტად.
