კონტექსტი: მაღალი რანგის მეთაურის ლიკვიდაცია
2020 წლის იანვარში, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) ყუდსის ძალების მეთაური, ყასემ სოლეიმანი, ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ განხორციელებული დრონის იერიშის შედეგად ბაღდადის საერთაშორისო აეროპორტის მახლობლად მოკლეს. როგორც ირანის რეგიონული სამხედრო სტრატეგიის არქიტექტორი, სოლეიმანი ახლო აღმოსავლეთში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფიგურად ითვლებოდა. მისი ლიკვიდაცია, რომლის ბრძანებაც აშშ-ის მაშინდელმა პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა გასცა, ვაშინგტონსა და თეირანს შორის დაძაბულობის პიკზე მოხდა და მნიშვნელოვან ესკალაციად შეფასდა.
კოენის განცხადება: დაპირისპირება ისრაელის ხელმძღვანელობაში
უპრეცედენტო განცხადებაში, მოსადის ყოფილმა ხელმძღვანელმა, იოსი კოენმა, გაამხილა, რომ ლიკვიდაციის ოპერაციაში ისრაელის არმონაწილეობის მიზეზი არა მაშინდელი პრემიერ-მინისტრის, ბენიამინ ნეთანიაჰუს, ყოყმანი, არამედ ისრაელის თავდაცვის ძალების (צה”ל) მაღალი რანგის მეთაურების მტკიცე წინააღმდეგობა იყო. კოენის თქმით, სამხედრო ხელმძღვანელობამ, განსაკუთრებით კი გენერალური შტაბის მაშინდელმა უფროსმა, ავივ კოხავიმ, „გადაჭარბებული სიფრთხილე“ გამოიჩინა, რადგან შიშობდნენ, რომ ისრაელის ჩართულობა ირანის ან მისი მარიონეტული ძალების, მაგალითად, ლიბანში მოქმედი ჰეზბოლას, მხრიდან პირდაპირ და ფართომასშტაბიან საპასუხო დარტყმას გამოიწვევდა.
სტრატეგიული და პოლიტიკური შედეგები
ეს ფაქტი ისრაელის უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ წრეებში ირანის საფრთხეებთან გამკლავების მეთოდების შესახებ არსებულ ღრმა უთანხმოებას აჩენს. როგორც ჩანს, სამხედრო ხელმძღვანელობა სრულმასშტაბიანი ომის თავიდან ასაცილებლად უფრო ფრთხილ მიდგომას ამჯობინებდა, მაშინ როცა პოლიტიკური ეშელონი, ნეთანიაჰუსა და კოენის სახით, შესაძლოა უფრო დიდი რისკების გაწევისთვის მზად იყო. კოენის განცხადება ასევე პირდაპირი პასუხია დონალდ ტრამპის ბრალდებებზე, რომელმაც ნეთანიაჰუს ოპერაციიდან გასვლის გამო „მშიშარა“ უწოდა. პასუხისმგებლობის არმიაზე დაკისრებით, კოენი ცდილობს გაამართლოს ნეთანიაჰუ და დაიცვას მისი რეპუტაცია ირანთან დაპირისპირების საკითხში.
დასკვნა
იოსი კოენის განცხადება ცხადყოფს, რომ სოლეიმანის ოპერაციაში ისრაელის არმონაწილეობის გადაწყვეტილება ისრაელის თავდაცვის ძალების მიერ რისკების შეფასებით იყო განპირობებული და არა პოლიტიკური ნების არარსებობით. ეს ფაქტი გვაძლევს იშვიათ შესაძლებლობას, დავინახოთ ის რთული შიდა დინამიკა და ძალაუფლებისთვის ბრძოლა, რომელიც ისრაელის უმნიშვნელოვანეს ეროვნული უსაფრთხოების გადაწყვეტილებებს აყალიბებს, განსაკუთრებით ირანის ისლამურ რესპუბლიკასთან მიმდინარე კონფლიქტის კონტექსტში.
