„ტრიგერის მექანიზმის“ ამოქმედების ფონი
ევროპული ძალების მიერ „ტრიგერის მექანიზმის“ (Snapback Mechanism) ამოქმედების საპასუხოდ, რომელიც 2015 წლის ერთობლივი ყოვლისმომცველი სამოქმედო გეგმის (JCPOA) ნაწილია, ირანის პარლამენტში ღრმა უთანხმოება წარმოიშვა. საფრანგეთის, გერმანიისა და გაერთიანებული სამეფოს ეს ნაბიჯი იყო რეაქცია ირანის მიერ ბირთვული შეთანხმების პირობების მუდმივ დარღვევებზე, რაც 2018 წელს შეერთებული შტატების მიერ შეთანხმებიდან ცალმხრივად გასვლის შემდეგ დაიწყო. მექანიზმი მიზნად ისახავს თეირანის წინააღმდეგ გაეროს ყველა იმ სანქციის აღდგენას, რომელიც 2015 წლამდე მოქმედებდა.
ბრძოლა ძალაუფლებისთვის პარლამენტში
ამ მზარდი საერთაშორისო ზეწოლის ფონზე, რადიკალი დეპუტატები დაჩქარებული წესით კანონპროექტის მიღებას ლობირებენ ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულებიდან (NPT) გასვლის შესახებ. ისინი აცხადებენ, რომ პარლამენტს, როგორც საკანონმდებლო ორგანოს, აქვს ამის კანონიერი უფლებამოსილება. ეს პოზიცია პირდაპირ ეწინააღმდეგება ყოფილი მაღალჩინოსნებისა და სხვა დეპუტატების განცხადებებს, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ასეთი კრიტიკული სტრატეგიული გადაწყვეტილება მხოლოდ უმაღლესი ლიდერის, ალი ხამენეის, და ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს კომპეტენციაა.
შიდა განხეთქილების შედეგები
ეს ურთიერთგამომრიცხავი განცხადებები ავლენს სერიოზულ ბზარს ირანის მმართველობის გადაწყვეტილების მიმღებ სტრუქტურაში. ეს არ არის მხოლოდ სამართლებრივი დებატები, არამედ სერიოზული შიდა ძალაუფლებისთვის ბრძოლის სიმპტომია. რადიკალები საერთაშორისო კრიზისს იყენებენ საკუთარი ავტორიტეტის დასამკვიდრებლად და ძალაუფლების ტრადიციული ცენტრების გამოწვევისთვის. NPT-დან გასვლა იქნება უზარმაზარი ნაბიჯი, რომელიც დაასრულებს მშვიდობიანი ბირთვული პროგრამის ნებისმიერ პრეტენზიას და ირანს უპრეცედენტო იზოლაციაში მოაქცევს, რამაც შესაძლოა სამხედრო კონფლიქტი გამოიწვიოს.
დასკვნა
ეს ქაოსი მიუთითებს, რომ გარე წნეხმა გაამწვავა შიდა ფრაქციული ბრძოლა თეირანში. საჯარო დაპირისპირება იმის შესახებ, თუ ვის ეკუთვნის საბოლოო სიტყვა საგარეო და ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკაში, ხაზს უსვამს კრიტიკულ არასტაბილურობას ირანის ხელისუფლების უმაღლეს დონეზე მზარდი საერთაშორისო კრიზისის ფონზე.
