ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ ოფიციალურად დააფიქსირა თავისი შენიშვნები და უთანხმოება არაბულ-ისლამური საგანგებო სამიტის საბოლოო დეკლარაციის ნაწილთან დაკავშირებით, რომელიც 2025 წლის 15 სექტემბერს დოჰაში გაიმართა. სამიტი კატარის წინააღმდეგ ისრაელის სამხედრო აგრესიის საპასუხოდ მოიწვიეს, მაგრამ თეირანი არ დაეთანხმა დეკლარაციის მთავარ პუნქტებს, განსაკუთრებით კი პალესტინა-ისრაელის კონფლიქტის „ორი სახელმწიფოს პრინციპით“ გადაწყვეტის ხაზგასმას.
წინაპირობები
საგანგებო სამიტი მიზნად ისახავდა ერთიანი არაბული და ისლამური ფრონტის შექმნას წევრი ქვეყნის მიმართ ისრაელის სამხედრო ქმედების წინააღმდეგ. საბოლოო დეკლარაცია ცდილობდა ერთიანი პოზიციის დემონსტრირებას, რომელიც ისრაელის დაგმობასთან ერთად, ხაზს უსვამდა საერთაშორისო სამართალზე დაფუძნებულ დიპლომატიურ გზებს და ისეთ ინიციატივებს, როგორიცაა „არაბული სამშვიდობო ინიციატივა“. ამ მიდგომას არაბული ქვეყნების უმრავლესობა ზოგადად მხარს უჭერს.
ანალიზი
ირანის ქმედება ცხადყოფს ღრმა განხეთქილებას თეირანისა და არაბული ქვეყნების ძირითადი ხაზის მიდგომებს შორის პალესტინის კონფლიქტთან დაკავშირებით. მაშინ, როცა რეგიონის მრავალი ქვეყანა თავისი დიპლომატიის საფუძვლად „ორი სახელმწიფოს პრინციპს“ განიხილავს, ირანი მის სრულად უარყოფითა და რეფერენდუმის ჩატარების შეთავაზებით თავს წარმოაჩენს, როგორც ალტერნატიული და უფრო რადიკალური გადაწყვეტის ლიდერს. ეს ნაბიჯი ასევე მიზნად ისახავს შეერთებული შტატებისა და ისეთი ქვეყნების, როგორიცაა ეგვიპტე და კატარი, მედიატორული როლის შესუსტებას და ხაზს უსვამს ირანის დამოუკიდებელ საგარეო პოლიტიკას, რომელიც არ ემთხვევა რეგიონულ კონსენსუსს.
დასკვნა
ირანის ოფიციალურმა პოზიციამ დოჰას დეკლარაციასთან დაკავშირებით შელახა არაბულ-ისლამური ფრონტის მოჩვენებითი ერთიანობა და აჩვენა, რომ საერთო მტრის მიუხედავად, ღრმა სტრატეგიული უთანხმოებები პალესტინის კონფლიქტის მოგვარებისა და რეგიონში საერთაშორისო აქტორების როლის შესახებ კვლავაც არსებობს.
