ვენაში გადამწყვეტი ბირთვული მოლაპარაკებები ომის მზარדי საფრთხის ფონზე იწყება
ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) გენერალური დირექტორის მკაცრი გაფრთხილების საპასუხოდ, ისლამური რესპუბლიკის წარმომადგენლებმა ვენაში ტექნიკური მოლაპარაკებების კრიტიკული რაუნდი დაიწყეს. ამ მოლაპარაკებების მიზანია ბირთვული თანამშრომლობის ახალი ჩარჩოს განსაზღვრა იმ დროს, როდესაც თეირანის ბუნდოვან ბირთვულ პროგრამაზე საერთაშორისო წნეხმა პიკს მიაღწია.
კონტექსტი: მონიტორინგის შეფერხება
ეს მოლაპარაკებები ირანსა და ისრაელს შორის ბოლოდროინდელ პირდაპირ სამხედრო კონფლიქტს მოჰყვა. მის შემდეგ, თეირანმა შეაჩერა სააგენტოსთან თანამშრომლობა იმ არგუმენტით, რომ არსებულმა პროტოკოლებმა ვერ დაიცვა მისი ობიექტები. შედეგად, IAEA-მ ვერ შეძლო ირანის 60%-მდე გამდიდრებული ურანის მარაგების ვერიფიკაცია — დონე, რომელიც შემაშფოთებლად ახლოსაა ბირთვული იარაღის შესაქმნელად საჭირო ხარისხთან. ამ გამჭვირვალობის ნაკლებობამ ღრმად შეაშფოთა ევროპული ქვეყნები (საფრანგეთი, გერმანია და დიდი ბრიტანეთი), რამაც მათ გაეროს სანქციების ხელახლა დასაწესებლად „გამომწვევი მექანიზმის“ (snapback mechanism) ამოქმედების სერიოზული განხილვისკენ უბიძგა.
დიპლომატია ორმაგი წნეხის ქვეშ
მოლაპარაკებები უკიდურესად დაძაბულ ატმოსფეროში მიმდინარეობს. ვენაში დიპლომატიური ძალისხმევის პარალელურად, თეირანის ოფიციალური პირები კვლავ საუბრობენ ისრაელთან მორიგი ომის „მაღალ ალბათობაზე“. მოლაპარაკებებისა და მუქარის ეს ორმაგი მიდგომა ირანის სავაჭრო პოზიციის გაძლიერების მცდელობად განიხილება. კრიზისის განმუხტვის მიზნით, იტალიამ შუამავლობა შესთავაზა, რაც ასახავს ევროპის სურვილს, იპოვოს დიპლომატიური გამოსავალი და თავიდან აიცილოს ორი კატასტროფული სცენარი: ბირთვული ირანი ან დამანგრეველი რეგიონული ომი.
დასკვნა
ვენის მოლაპარაკებები უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ ტექნიკური დისკუსია; ეს არის დიპლომატიის კრიტიკული გამოცდა მრავალმხრივი კრიზისის პირისპირ. საერთო ენის გამონახვის წარუმატებლობამ შეიძლება რეგიონი უფსკრულის პირას მიიყვანოს, რაც ამ მოლაპარაკებების შედეგს გადამწყვეტს ხდის როგორც რეგიონული, ისე საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის. მსოფლიო აკვირდება, შესაძლებელი იქნება თუ არა შეთანხმების მიღწევა, სანამ დრო ამოიწურება.
