پیشینه: خمس در اسلام شیعه
خمس یک مالیات مذهبی واجب در اسلام شیعه است که بر اساس آن، مؤمنان موظفند یک پنجم (۲۰٪) از درآمد مازاد سالانه خود را پس از کسر هزینهها پرداخت کنند. به طور سنتی، این وجوهات برای حمایت از روحانیون، نهادهای مذهبی و فقرای جامعه شیعه، با تمرکز اصلی بر نیازهای داخلی، اختصاص مییابد.
فتوای خامنهای: انحراف وجوهات به غزه
در اقدامی که اولویتهای سیاست خارجی حکومت ایران را بر نیازهای داخلی مردم آشکار میکند، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مجوز شرعی (فتوا) برای انتقال بخشی از وجوهات مذهبی «خمس» به غزه را صادر کرده است. این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که ایران با بحران اقتصادی عمیق دست و پنجه نرم میکند و شهروندان با تورم کمرشکن و فقر گسترده روبرو هستند. بر اساس این فتوا، مؤمنان میتوانند بخشی از مالیات مذهبی خود را که قاعدتاً باید صرف امور داخلی شود، برای حمایت از مردم غزه هزینه کنند.
ابزاری برای نهادینه کردن حمایت منطقهای
این اقدام به عنوان ابزاری برای نهادینه کردن حمایت مالی از متحدان منطقهای، مانند حماس، تحت پوشش مذهبی تلقی میشود. جمهوری اسلامی با استفاده از یک سازوکار مذهبی تثبیتشده، میتواند وجوهات را به سوی نیروهای نیابتی خود هدایت کند و همزمان تعهد ایدئولوژیک و مذهبی خود به آرمان فلسطین را به نمایش بگذارد. این امر به حکومت اجازه میدهد تا سازوکارهای رسمی بودجه را دور زده و وجوهات را مستقیماً از پیروان مذهبی خود برای اهداف سیاست خارجی جمعآوری کند.
پیامدهای داخلی: دامن زدن به خشم عمومی
این سیاست، خشم عمومی در میان شهروندان ایرانی که با مشکلات معیشتی روزافزون مواجه هستند را تشدید میکند. شعارهایی مانند «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» در اعتراضات اخیر رایج شده است که نشاندهنده نارضایتی گسترده از صرف منابع محدود کشور برای گروههای خارجی به جای رسیدگی به مشکلات مبرم داخلی است. فتوای خامنهای این الگو را تأیید میکند و به طور بالقوه مشروعیت حکومت را در داخل بیشتر از پیش از بین میبرد.
نتیجهگیری
تصمیم برای انحراف وجوهات خمس به غزه، یک تصمیم سیاسی استراتژیک است که در لباس مذهب پنهان شده است. این امر نشاندهنده تمایل جمهوری اسلامی برای اولویت دادن به دستور کار منطقهای خود بر رفاه مردمش است و به طور بالقوه تنشهای داخلی را در زمان بیثباتی شدید اقتصادی و سیاسی تشدید میکند.
This page is also available in: 
English 
Georgian (Georgia) 
עברית 
العربية