تهران شروط جدیدی برای همکاری هستهای تعیین کرد
تهران در اقدامی که نشاندهنده تشدید تنشهای منطقهای است، رسماً هرگونه همکاری آینده با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) را به ایجاد یک چارچوب همکاری کاملاً بازنگریشده منوط کرده است. این درخواست در پی حملات نظامی اخیر در نزدیکی تأسیسات هستهای این کشور مطرح میشود که به گفته مقامات ایرانی، چنین وضعیتی رویکردی جدید به راستیآزمایی و نظارت را ضروری میسازد.
پیشینه این تصمیم
این موضع سرسختانه ریشه در تبادل نظامی اخیر دارد که در آن ایران حمله گستردهای با پهپاد و موشک به اسرائیل انجام داد و اسرائیل با حملات هدفمند در نزدیکی شهر اصفهان، که زیرساختهای هستهای حیاتی در آن قرار دارد، به آن پاسخ داد. اگرچه گزارشهای اولیه حاکی از عدم آسیب مستقیم به خود سایتهای هستهای بود، اما این حادثه بهانهای به دست تهران داد تا پروتکلهای امنیتی موجود را زیر سؤال برده و برای شرایط جدیدی که کنترل بیشتری بر بازرسیها به آن میدهد، فشار آورد.
پیامدهای راهبردی
درخواست ایران برای یک چارچوب جدید، به طور گسترده به عنوان یک تاکتیک برای تعلل و خرید زمان تلقی میشود، در حالی که به توسعه برنامه هستهای خود به دور از نظارت بینالمللی ادامه میدهد. در حال حاضر، آژانس به دادههای حیاتی در مورد ذخایر اورانیوم غنیشده ایران دسترسی ندارد؛ این نگرانی بزرگی است که «زمان گریز» بالقوه برای تولید سلاح هستهای را کوتاه میکند. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در تلاش است تا راهحلی دیپلماتیک بیابد و هشدار داده است که این مذاکرات حیاتی نمیتواند به طور نامحدود طولانی شود.
گزینه «مکانیسم ماشه» اروپایی
این بنبست دیپلماتیک در حالی رخ میدهد که قدرتهای اروپایی (E3: بریتانیا، فرانسه و آلمان) بحثها در مورد فعالسازی «مکانیسم ماشه» (snapback) تحت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل را تشدید کردهاند. این اقدام تمام تحریمهای سازمان ملل پیش از سال ۲۰۱۵ را علیه ایران بازمیگرداند. در حالی که چنین اقدامی فشار بر تهران را به شدت افزایش میدهد، خطر فروپاشی آخرین بقایای توافق هستهای اولیه و بستن درِ دیپلماسی را نیز به همراه دارد.
نتیجهگیری
درخواست ایران مرحله جدید و خطرناکی را در بنبست هستهای رقم میزند. در حالی که تهران از درگیریهای منطقهای برای تحمیل شرایط خود بهرهبرداری میکند، جامعه بینالمللی بین مذاکره با شریکی غیرهمکار و افزایش فشار از طریق تحریمها گرفتار شده است، و همه اینها در شرایطی است که آژانس عملاً از وضعیت واقعی یک برنامه هستهای که به سرعت در حال پیشرفت است، بیاطلاع است.
This page is also available in: English
Georgian (Georgia)
עברית
العربية
